Nieuwe Europese zadenwetgeving: belangrijke successen én blijvende aandachtspunten
In Straatsburg hebben de Europese Raad en het Europees Parlement een akkoord bereikt over de nieuwe Europese zadenwetgeving (PRM), waarrond we al jaren beleidswerk voeren. Ondanks de druk van de grote commerciële zaadbedrijven blijft er ruimte voor een grote diversiteit aan zaden. Ook geven de nieuwe regels diverse en lokaal aangepaste rassen voor het eerst een betere toegang tot de markt. We hebben echter ook enkele kritische bedenkingen. (Tekst gebaseerd op deze perstekst van ARCHE NOAH)
De Europese coalitie waarvan Solidagro deel uitmaakt heeft haar slag thuisgehaald: de beperkingen voor de verkoop van diverse, aanpasbare ‘conserveringsrassen’ tot kleine hoeveelheden en hun regio van herkomst zijn afgeschaft. Dat geldt voor groenten, fruit en nieuwe regionale graanveredeling. Een mijlpaal. Ook in tuinen zal meer diversiteit mogelijk zijn. Voor het eerst kunnen diverse zaden rechtstreeks aan tuinders worden verkocht zonder dure testvereisten en industriële uniformiteitsnormen.
Internationaal recht geschonden
Helaas hebben we niet alleen goed nieuws. Het internationaal erkende recht van boeren om hun eigen zaden uit te wisselen en te verkopen (zie UNDROP[1]), wordt in de nieuwe wetgeving niet volledig nageleefd. Er zijn namelijk beperkingen in de hoeveelheid zaden die boeren mogen uitwisselen, en de geografische verspreiding ervan. Voor sommige soorten, zoals papaver en aardappel, is het zelfs volledig verboden. „De EU-landbouwministers hebben boeren hun fundamentele rechten ontzegd. Dit is onaanvaardbaar”, stelt ARCHE NOAH, trekker van de coalitie.
Verder blijven de administratieve lasten voor kleinschalige producenten buitensporig hoog. Ze moeten beantwoorden aan dezelfde criteria rond registratie, documentatie, etikettering en traceerbaarheid als de grote commerciële zaadbedrijven. Voor organisaties die beperkte hoeveelheden zaden produceren (denk bijvoorbeeld aan het Belgische Vitale Rassen), wegen die verplichtingen veel zwaarder door.
Tot slot zijn voorstellen om de duurzaamheid van de landbouw te versterken erg afgezwakt. Ten eerste zullen officiële tests van nieuwe rassen nog steeds worden gedaan met behulp van pesticiden en kunstmest, wat oneerlijk is voor boeren die werken zonder die schadelijke inputs. Zij kunnen zo niet aantonen hoe hun rassen presteren in de omstandigheden waarvoor ze ontwikkeld zijn.
Ten tweede komen er voor gewassen die bestand zijn tegen bepaalde onkruidbestrijdingsmiddelen geen verplichtingen om negatieve gevolgen voor landbouw en milieu te beperken. De wet moedigt maatregelen aan, maar laat het grotendeels aan de lidstaten over om te beslissen of ze die invoeren.
Link met de ggo-wetgeving
De impact van deze nieuwe regels op de zadendiversiteit hangt samen met de pas versoepelde regels rond nieuwe ggo’s of NGT’s[2]. Die NGT’s kregen een blanco cheque, waardoor gepatenteerd zaad waarschijnlijk de norm wordt in Europa. “De ervaring in de VS leert dat patenten op zaad de markt fundamenteel veranderen. Grote bedrijven verwerven monopolierechten, bijvoorbeeld op virusresistenties, en verdringen daarmee kleine en middelgrote veredelaars uit de markt”, waarschuwt Paul Grabenberger van ARCHE NOAH.
Volgende stappen
Op de tijdslijn hieronder zitten we nu in de laatste fase, de zogenaamde 'trilogen'. Het voorlopige akkoord moet worden goedgekeurd door de Europese Raad en het Europees Parlement. Pas daarna wordt de wet officieel van kracht. De nieuwe regels zullen daarna vier jaar later ingaan.
Deregulering NGT's: een verraad aan boeren, consumenten en de wetenschap zelf
Terugblik beleidswerk 2025: Tegengas voor giftig lobbywerk van de landbouwindustrie
[1] UNDROP is de VN-Verklaring over de Rechten van Boeren en Boereninnen en andere mensen die op het platteland werken. Ze werd in 2018 aangenomen en erkent onder meer het recht op land, zaden, biodiversiteit, voedsel, een gezond leefmilieu en inspraak. Hoewel de verklaring niet wettelijk bindend is, biedt ze een belangrijk internationaal kader om de rechten van landbouwers beter te beschermen.
[2] NGT’s zijn moderne technieken waarmee het DNA van planten heel gericht kan worden aangepast.
20260616_eu_seed_law_industry_attack_on_diverse_seed_production_largely_defeated.pdf