Patenten op zaden: Europees Octrooibureau versus de EU
Nieuw rapport laat zien hoe het EOB de huidige regelgeving en wetgeving omzeilt
Patenten op zaden kunnen een probleem zijn, omdat boeren dan geen zaden meer vrij mogen bewaren, delen of hergebruiken. Grote bedrijven krijgen zo meer controle over voedselproductie, terwijl boeren afhankelijker en kwetsbaarder worden. Ook kan het de biodiversiteit verminderen, omdat minder verschillende zaden gebruikt worden. Nu blijkt uit onderzoek dat, hoewel de Europese Unie dat in 2017 verboden heeft, het Europees Octrooibureau (EOB) nog steeds patenten toekent op natuurlijk voorkomende genen.
Een voorbeeld is een patent van KWS op conventioneel veredelde maïs met verbeterde verteerbaarheid. Het KWS-octrooi EP3560330 was het eerste dat in 2022 werd verleend nadat de nieuwe regel van kracht werd. “Ondanks de expliciete intentie van de EU om deze patenten te verbieden, bestaat de zorg dat er de komende jaren honderden octrooien op conventioneel gekweekte planten zullen worden verleend. Deze ontwikkeling belemmert of blokkeert zelfs de toegang tot biologische diversiteit, die onmisbaar is voor het kweken van ziekteresistente planten en voor aanpassing aan klimaatverandering. De gevolgen treffen vooral kleine en middelgrote veredelingsbedrijven. Ook de landbouw wordt getroffen”, zegt Dagmar Urban namens Arche Noah, dat deel uitmaakt van de internationale coalitie No Patents on Seeds!
In november 2025 heeft het EOB het door No Patents on Seeds! ingediende bezwaar tegen het KWS-patent afgewezen. No Patents on Seeds! heeft sindsdien beroep aangetekend tegen de beslissing van het EOB. Uit verder onderzoek blijkt nu dat er sindsdien minstens vijf extra patenten op natuurlijke genvarianten – die ook de betreffende planten omvatten – verleend. In 2025 werden ongeveer 40 extra patentaanvragen met soortgelijke claims geregistreerd.
Recente representatieve opiniepeilingen in Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland en Polen tonen aan dat ook het grote publiek patenten op zaden als een groot probleem beschouwt
In het kader van het debat in 2024 over de toekomstige regelgeving voor planten die zijn verkregen via nieuwe genetische manipulatie (of nieuwe genomische technieken, NGT's), riep het Europees Parlement op tot een verbod op de verlening van de hierboven beschreven octrooien en/of een beperking van de reikwijdte van deze patenten. De Duitse Conferentie van Landbouwministers, die in maart 2026 bijeenkwam, steunt deze eisen. Recente opiniepeilingen in Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland en Polen tonen aan dat ook het grote publiek patenten op zaden als een groot probleem beschouwt: 80% van de bevolking is ertegen.
Het is belangrijk dat het Europees Parlement zijn standpunt van 2024 niet loslaat. De stemming over mogelijke nieuwe regelgeving rond NGT-planten, waarvan ook patentering deel uitmaakt, staat in mei op de agenda. De huidige tekst bevat echter nog geen effectieve verboden op octrooien op zaden. De internationale coalitie No Patents on Seeds! roept daarom op om het huidige wetsvoorstel te verwerpen of aan te passen zodat het effectieve verboden bevat.
Persbericht van No Patents on Seeds! vertaald uit het Engels