Islah Jad: “We zien verschillende ontwikkelingen die elkaar versterken. We zien nu duidelijk de versnelling van het ‘Decisive Plan’, het beleidsplan van de Israëlische minister Smotrich om Palestina te annexeren. In ons werk worden we vooral geconfronteerd met de uitsluiting van Palestijnse werknemers van de Israëlische arbeidsmarkt, de uitbreiding van nederzettingen en het geweld van kolonisten, de toenemende druk op UNRWA en de druk op Palestijnse maatschappelijke organisaties.”

Wat betekent de uitsluiting van Palestijnse werknemers concreet?

“Zo’n 200.000 Palestijnen verloren sinds 7 oktober 2023 hun werk of toegang tot werk in Israël en de Israëlische nederzettingen. De Westelijke Jordaanoever kan al die mensen niet zomaar opvangen. Een deel van de arbeidskrachten wordt vervangen door werknemers uit andere landen, onder meer India en de Filipijnen.

Voor Palestijnse gezinnen betekent dit een enorme economische druk. Mensen verliezen hun inkomen, want in de Palestijnse economie is er niet genoeg werk.”

Hoe zit dat voor landbouwers specifiek?

“De Israëlische nederzettingen op de Westbank gaan gepaard met veel geweld tegen herders en boeren.[1] Het beroep wordt steeds gevaarlijker. Dieren worden gestolen of vergiftigd. Bijenkorven worden in brand gestoken. Waterputten en watertanks worden beschadigd. Landbouwgrond en bomen worden vernietigd. Boeren krijgen soms geen toegang meer tot hun eigen land.

Je land bewerken is een dagelijkse strijd geworden

OCHA (humanitaire tak van de VN, red.) documenteerde bijvoorbeeld herhaaldelijk schade aan waterinfrastructuur, landbouwstructuren, landbouwgrond en olijfbomen. In juli 2026 werden bij aanvallen op boeren in één gebied ongeveer 450 olijfbomen beschadigd. (VN-OCHA Palestina)

Daardoor wordt landbouw zelf een dagelijkse strijd. Landbouwers die hun land willen bewerken of die willen oogsten, riskeren hun veiligheid.”

Heeft dat geweld ook gevolgen voor de voedselzekerheid van gezinnen?

“Zeker. Traditioneel bewaren Palestijnse gezinnen in hun kelder voedselvoorraden voor een lange periode. Olijfolie, suiker, bloem en andere basisproducten kunnen er tot twaalf maanden worden opgeslagen. Wanneer kolonisten een huis aanvallen, vernielen ze vaak die levensbelangrijke kelders.

Door de economische situatie kunnen veel gezinnen zich vandaag trouwens sowieso geen voorraad voor twaalf maanden meer veroorloven. Maar het principe blijft belangrijk: voedselvoorraden geven zekerheid voor gezinnen.

Wanneer kolonisten een huis aanvallen, vernietigen ze gericht de kelder met voedselvoorraad

Ook de vernietiging van landbouwgrond, dieren en waterbronnen raakt rechtstreeks aan de voedselzekerheid.”

Jullie zijn als Bisan zelf ook getroffen door de toenemende druk op Palestijnse maatschappelijke organisaties. Wat gebeurt er precies?

“Organisaties die werken met gemarginaliseerde gemeenschappen worden steeds meer onder druk gezet. Bisan is een van de zes Palestijnse maatschappelijke organisaties die Israël in 2021 als “terroristische organisatie” heeft aangeduid.

Wij verwerpen die beschuldiging. De aanduiding heeft grote gevolgen voor ons werk. Zo worden Palestijnse banken onder druk gezet om geen bankrekening voor Bisan te openen. Daardoor wordt het heel moeilijk om onze organisatie op een normale manier te laten functioneren en onze medewerkers te betalen.”

Wat betekent dit alles voor Bisan en voor het Palestijnse maatschappelijk middenveld?

“Maatschappelijke organisaties zijn juist in een crisis als deze heel belangrijk. Ze werken met gemeenschappen die onder grote druk staan en proberen mensen te ondersteunen, hun rechten te verdedigen en hun stem te laten horen.

Het maatschappelijk middenveld moet juist nú kunnen blijven werken

Wanneer die organisaties zelf onder druk worden gezet, wordt niet alleen hun eigen werking geraakt. Ook de gemeenschappen waarmee ze werken verliezen een belangrijke partner. Daarom is het belangrijk dat internationale organisaties en partners blijven samenwerken met Palestijnse maatschappelijke organisaties.”

Interview afgenomen op 17 september 2026 in Brussel, samen met Entraide & Fraternité. Foto boven vlnr: Philippine Cartier (Entraide & Fraternité), Islah Jad, Pascal Vandriessche (Solidagro), Charlotte Timmermans (Solidagro). 

De Vlaamse agro-ecologische beweging Voedsel Anders, waarvan we lid zijn, spreekt expliciet haar steun uit voor de landbouwers van Palestina. Lees hier het standpunt.

Lees hier meer over het werk van Solidagro en Bisan in Palestina

Bronnen:

UNRWA Updated oPt Flash Appeal April – December 2024 (UNRWA/ United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, december 2024)

Humanitarian Situation Report(OCHA/United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, september 2026)

Humanitarian Situation Report(OCHA/United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, juli 2026)