30 jaar Dag van de Boerenstrijd (2): Over de Antwerpse Boerentoren
Op 17 april is het 30 jaar geleden dat 21 Braziliaanse boeren vermoord werden toen ze opkwamen voor een eerlijke toegang tot land. Het was de start van de Internationale Dag van de Boerenstrijd. In deze reeks geschreven door Boerenforum, De Landbouwbrigades en MoBo-collectief zoomen we in op het belang van de boerenstrijd1 vandaag. Op zaterdag 18 april verzamelen we aan de Antwerpse Boerentoren. Waarom daar? Dat ontdek je in dit tweede artikel van de reeks.
Klik hier voor het event
Klik hier om lid te worden van de Signal-groep
We starten het verhaal van deze Internationale dag van de Boerenstrijd aan de eerste monumentale wolkenkrabber van Europa. Want de Boerentoren is onlosmakelijk verbonden met het lot van de boeren. Throwback naar eind jaren 1920. De toren, gebouwd in opdracht van de Algemeene Bankvereeniging (de voorloper van de KBC) was een megalomaan project van de stad Antwerpen naar aanleiding van de Wereldexpo in 1930.
De Boerenbond besloot om met haar Middenkredietkas, het spaargeld van de boeren, de toren mee te financiëren. Door het later failliet van de bank zagen deze boeren hun geld echter nooit of pas decennia later terug. De toren is met andere woorden gebouwd met “gestolen geld van de boeren”2. Daarom werd de toren al smalend “de Boerentoren” genoemd.
Miljardair komt kijken
De parallel met vandaag is snel te trekken. Via de vorige eigenaars, de KBC, was de Boerentoren lange tijd onlosmakelijk verbonden met De Boerenbond. De Boerenbond is via de Maatschappij voor Roerend Bezit van de Boerenbond (MRBB) namelijk nog steeds de grootste aandeelhouder van de KBC. En er is meer. In 2020 werd de Boerentoren verkocht voor zo'n 40 miljoen euro5, aan niemand minder dan Fernand Huts, de derde rijkste Belg. Dezelfde miljardair die kort daarvoor 450ha landbouwgrond kocht van de Stad Gent voor een spotprijs van 17,5 miljoen euro, zwaar onder de marktprijs.6
Kort voor Fernand Huts de Boerentoren aanschafte, kocht hij 450 ha landbouwgrond voor een spotprijs
Door de verkoop gaf de stad Gent minstens 5 miljoen euro aan indirecte staatssteun aan een privépersoon.7 Als Fernand Huts de gronden verkoopt aan de huidige marktprijs, zal hij minstens 16 miljoen euro gewonnen hebben. Om te vergelijken, een boer verdient in Vlaanderen gemiddeld 45.000 euro per jaar8, dat is zo'n 500 keer minder dan wat Fernand Huts op de gronden aan winst kan maken.
Boeren verdienen jaarlijks 500 keer minder dan de winst die Huts op de landbouwgrond kan maken
Speculeren met landbouwgrond
Nog problematischer dan het persoonlijke gewin van Fernand Huts, is hoe hij het geld verdient: puur door aan- en verkoop van landbouwgrond. Door te speculeren met landbouwgrond als handelswaar, duwt hij de prijzen van landbouwgrond mee omhoog en bemoeilijkt hij de toegang tot grond voor (jonge) boeren. Grond – voormalige publieke landbouwgrond nota bene – wordt zo niet voor voedselproductie gebruikt, of voor het algemeen belang, maar voor privébelang: winst voor een multimiljardair. De geschiedenis herhaalt zich: indirect is er geld gevloeid van boeren voor (de aankoop van) de toren.
Door te speculeren met landbouwgrond als handelswaar, duwt Huts de prijzen van landbouwgrond mee omhoog, en bemoeilijkt hij de toegang tot grond voor (jonge) boeren
Ondertussen wordt de toren ook de "Huts Tower" genoemd, naar de Trump Tower. Twee megalomane torens van mannen die democratie en publiek belang ondergeschikt maken aan privémacht en persoonlijk prestige. En dat onder het mom van filantropie, want de toren zal met restaurants en kunsttentoonstellingen publiek toegankelijk zijn. Binnen een aantal jaar maken we de balans op, van hoeveel baat de gemiddelde Antwerpenaar effectief heeft bij zo’n prestigeproject.
Boer zkt. rechtvaardigheid
Uit dit verhaal leren we twee dingen:
- De zogenaamde vertegenwoordigers van de landbouw zetten boeren zeker niet altijd op de eerste plaats. Macht en geld primeert.
- Hoewel boeren het land bewerken, de arbeid leveren en de risico’s nemen, zijn het niet zij die winst maken in de landbouw. Industriëlen verveelvoudigen hun kapitaal door "slimme" investeringen, die de boeren verder onder druk zetten.
Daarom komen we op zaterdag 18 april samen aan deze symbolische plek. Om onze stem te laten horen tegen alles waar ze voor staat.
Lees ook: artikel 1: Waarom opkomen voor boerenrechten
------------------
1 Met het gebruik van boeren, bedoelen we elke persoon – vrouw, man, non-binair of hoe die persoon zichzelf identificeert – die voedsel produceert op het land
2 https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/11/19/de-boerentoren-de-eerste-belgische-wolkenkrabber/
5 https://www.indegazette.be/de-zaak-huts-waarom-publieke-gronden-geen-koopwaar-zijn/