Dat komt doordat het EOB patenten verleent op natuurlijk voorkomende genen in planten. Die genen worden beschouwd als “uitvindingen”, ook al bestaan ze al in de natuur. Omdat deze genen worden geoctrooieerd, vallen ook alle planten die ermee worden gekweekt automatisch onder dat patent. Zo krijgen bedrijven alsnog controle over planten en zaden die eigenlijk vrij zouden moeten zijn.

In 2025 zijn er bijvoorbeeld patenten toegekend op natuurlijke genen in spinazie, tomaten en sla. Een opvallend voorbeeld is een patent dat in december 2025 aan Bayer werd verleend. Dat patent gaat over natuurlijke genvarianten die sla resistent maken tegen bepaalde bladluizen. Het gaat dus niet om genetisch gemodificeerde planten, maar om eigenschappen die van nature voorkomen.

Volgens de Europese wetgeving geldt een patent op een gen ook voor alle planten die dat gen bevatten. Dat staat zo in de EU-octrooirichtlijn. Daardoor kunnen zelfs planten die via eenvoudige kruising zijn veredeld onder een patent vallen. Dat is opvallend, want in 2017 maakte de Europese Unie nog duidelijk dat planten uit klassieke veredeling niet gepatenteerd mogen worden.

Zelfs planten die via eenvoudige kruising zijn veredeld kunnen onder een patent vallen. Dat is opvallend, want in 2017 maakte de Europese Unie nog duidelijk dat planten uit klassieke veredeling niet gepatenteerd mogen worden.

Het EOB omzeilt dit verbod door niet de planten zelf te patenteren, maar wel de natuurlijke genen erin. In de praktijk komt dit op hetzelfde neer: boeren en veredelaars kunnen worden beperkt in wat ze mogen kweken, gebruiken of doorgeven.

Volgens de Europese regels mogen genen alleen worden gepatenteerd worden als ze uit hun natuurlijke omgeving zijn geïsoleerd. Maar die regel wordt steeds ruimer geïnterpreteerd, waardoor de bescherming van zaden en planten tegen monopolisering steeds verder afbrokkelt.

• Einde persbericht van No Patents on Seeds, vertaald door Solidagro

  Kort: waarom is dit zo'n probleem? 

Door de blijvende onduidelijkheid in de Europese regels kunnen multinationals natuurlijke eigenschappen van planten laten vastleggen als hun eigendom. Kleine veredelaars mogen die eigenschappen dan niet vrij gebruiken, tenzij ze veel geld betalen. Dat ontmoedigt mensen om bezwaar in te dienen en vergroot opnieuw de machtspositie van een klein aantal grote bedrijven, met nadelige gevolgen voor boeren, veredelaars en burgers.

Wie bepaalt wat we eten in de toekomst? Check www.DeSmaakzaak.be