Het antwoord kunnen we ondertussen verklappen: ja. Volmondig ja. Maar dat bleef nog even ons geheimpje.

Op ons Zomerfeest van 8 augustus maakten we namelijk twee grote nieuwtjes bekend. Dwagulu Dekkente gaat verder onder de naam EnRoot. Een nieuw hoofdstuk binnen Solidagro, gebouwd op dezelfde liefde voor interculturele ontmoeting, jongeren en agro-ecologie. En er kwam nog een verrassing: naast onze uitwisselingen met Senegal zullen we ook jongerenuitwisselingen doen met de Marokkaanse jongerenorganisatie Perma-Rif.

Dat nieuws kwam niet zomaar uit de lucht vallen. In juli hadden wij het namelijk al stiekem getest. Tijdens een onvergetelijke ervaring. 

Dag één: twintig jongeren, twee landen en uitzicht op zee

Op 5 juli landden we in Nador. Geen ongemakkelijke eerste ontmoeting of voorzichtig handjes schudden: de Marokkaanse jongeren stonden ons op de luchthaven op te wachten en zorgden meteen voor een warm welkom.

We gingen samen eten, leerden elkaars namen kennen en begonnen voorzichtig de eerste gesprekken. Tien Belgische en tien Marokkaanse jongeren die elkaar voordien nauwelijks of helemaal niet kenden, maar de komende tien dagen bijna alles samen zouden doen.

Daarna reden we richting Tazaghine, onze thuisbasis voor de uitwisseling. En daar werden we toch even stil van.

Onze verblijfplaats lag tegenover de zee, omringd door het indrukwekkende berglandschap van Noord-Marokko. 's Avonds kleurde de lucht goud, oranje en roze terwijl de zon langzaam in zee verdween. Foto’s doen het landschap eigenlijk geen recht. Soms heb je van die plekken waar je niets zinnigs meer weet te zeggen.

Dit was er zo eentje.

Wilde golven en tajine: het ijs was gebroken

Lang stilzitten stond gelukkig niet op het programma. Op dag twee trokken we naar het strand tegenover onze verblijfplaats. Wie bij “Middellandse Zee” denkt aan rustig dobberen, heeft de golven van Tazaghine duidelijk nog niet ontmoet. Het water was wild. Héél wild.

Het gevolg: veel gegil, gelach en pogingen om overeind te blijven. Ideaal dus om het ijs tussen twee groepen jongeren te breken. Tussen de golven door deden we kennismakingsspelletjes op het strand en merkten we hoe snel de twee groepen naar elkaar toe groeiden.

En toen kwam een ander belangrijk onderdeel van onze culturele onderdompeling: eten. Door die eerste echte tajine wisten we meteen dat we culinair niets tekort zouden komen. Groenten, kruiden en smaken waarvan wisten dat we ze terug in België gingen missen. 

Van droge grond naar een groene oase

Een jongerenuitwisseling met EnRoot draait om meer dan reizen en mooie landschappen. We willen jongeren samenbrengen rond thema’s die ertoe doen.

Op 7 juli namen we daarom eerst de tijd om uit te leggen wie we zijn, waar Solidagro voor staat en waarom internationale jongerenuitwisselingen zo waardevol kunnen zijn. Samen met Perma-Rif bezochten we een project waar landbouwers begeleid worden om duurzamer en agro-ecologischer te werken. Op een stuk grond waar vroeger vooral droogte heerste, groeiden nu planten en bomen. Een kleine oase.

Perma-Rif toonde ons dat agro-ecologie geen abstract begrip is. Het gaat over mensen, voedsel en uiteindelijk over de toekomst van een streek

Het project is nog in ontwikkeling, maar we zagen al hoeveel verschil kennis, begeleiding en een andere omgang met bodem en water kunnen maken. Perma-Rif ondersteunt lokale landbouwers hierin en liet ons zien dat agro-ecologie geen abstract begrip is. Het gaat over mensen, voedsel, water, bodem en uiteindelijk over de toekomst van een streek.

Tijdens de terugkeer volgde er een onverwachte stop. Op een school in de buurt vond een kinderkamp plaats. Voor we het wisten, zaten we tussen de kinderen spelletjes te spelen. We werden officieel verwelkomd door lokale vertegenwoordigers, aten samen en dronken natuurlijk Marokkaanse thee.

Niet gepland. Wel een van die momenten die je bijblijven.

Aapjes, archeologie en een verjaardag op z’n Marokkaans

De volgende ochtend bracht ons naar Mount Gourougou bij Nador, waar een welkomstcomité van apen ons opwachtte. Na de nodige foto’s begonnen we aan een stevige wandeling door het prachtige landschap en kregen we info over de archeologie en geschiedenis van de omgeving. Later trokken we Nador zelf in en vierden we de verjaardag van een Belgische én Marokkaanse deelnemer.

Op dag vier begonnen de twee groepen minder als "de Belgen" en "de Marokkanen" te voelen

En waar België en Marokko elkaar steeds gemakkelijker vonden in de gesprekken, lukte dat tijdens het dansen blijkbaar nóg beter. Er werd gedanst, gelachen en gevierd. De twee groepen begonnen steeds minder als “de Belgen” en “de Marokkanen” te voelen.

Handen uit de mouwen

Op 9 juli mochten we zelf aan de slag op een agro-ecologische boerderij. Geen bezoek vanaf de zijlijn deze keer: handen in de aarde.

We plantten jonge granaatappelbomen en leerden over het werk op het terrein. Voor een Marokkaanse deelnemer was het een bijzonder weerzien. Hij had het jaar voordien zelf meegewerkt en zag nu hoe de planten en projecten verder waren gegroeid. Misschien vat dat onze uitwisseling eigenlijk mooi samen: je plant iets, zonder meteen te weten hoe groot het zal worden.  

Na een lange werkdag schakelden we over naar een minstens even serieuze internationale aangelegenheid: UNO. Want interculturele verbinding is prachtig, totdat iemand een +4 legt.

Hoe organiseer je een jongerenuitwisseling?

Voor Perma-Rif en veel van de Marokkaanse vrijwilligers was dit de eerste jongerenuitwisseling die ze organiseerden. Voor ons was deze proefreis daarom niet alleen een kans om Marokko te leren kennen, maar ook om onze ervaring door te geven.

Op 10 juli namen we hen mee achter de schermen. Want een uitwisseling begint lang voordat iemand op een vliegtuig stapt.

Hoe selecteer je deelnemers en begeleiders? Hoe bereid je jongeren voor? Hoe ondersteun je begeleiders? Welke afspraken maak je? Welke maatschappelijke thema’s bespreek je? Hoe creëer je een omgeving waarin jongeren zich veilig voelen om moeilijke onderwerpen te bespreken? En vooral: wat doe je wanneer er tijdens een uitwisseling iets níét volgens plan verloopt? Van voorbereiding en groepsdynamiek tot veiligheid en begeleiding: alles kwam aan bod.

Na al dat denkwerk kwam eindelijk het moment waarop sommigen van ons al dagen wachtten: couscous. Als we één conclusie over de Marokkaanse keuken mogen trekken: ze weet wat ze doet.

Die avond stond ook voetbal op het programma. Wanneer Marokko speelde, keken we samen. Maar bij de wedstrijd van België hadden onze Marokkaanse vrienden een verrassing voorbereid. Plots verschenen ze… in Belgische voetbalshirts. Een klein gebaar, maar eentje dat perfect samenvatte hoe de sfeer ondertussen geworden was.

Onder de grond en aan de horizon

Op 11 juli trokken we vroeg op pad om enkele bijzondere grotten in de regio te ontdekken. We bezochten plaatsen waar menselijke resten zijn gevonden en daalden af in grotten vol indrukwekkende stalagmieten. Het was opnieuw zo’n activiteit waarbij natuur, geschiedenis en verwondering samenkwamen.

Op de terugweg kregen we een heel ander spektakel. We stopten bij de pier om samen naar de zonsondergang te kijken. Even geen workshop. Geen planning. Geen activiteit. Gewoon twintig jongeren, de zee en een zon die langzaam achter de horizon verdween.

Soms zijn dat de beste momenten van een uitwisseling.

Muziek heeft geen vertaling nodig

Op 12 juli lieten we de taalbarrière even achter om samen te dansen. Een lokale muziekgroep kwam langs met traditionele instrumenten en veranderde onze avond in een feest. Er werd gespeeld, gezongen en vooral véél gedanst.

Ook kregen we officiële certificaten van Perma-Rif en Solidagro voor onze deelname aan de uitwisseling. En dat voelde toch bijzonder, zo voor de allereerste proefuitwisseling van dit soort in deze regio.

Sommigen van ons trokken voor de gelegenheid traditionele kleding aan die we eerder op de markt hadden gekocht. Nog zo’n plek waar je uren kunt rondlopen tussen kleuren, stoffen, geuren en lokale producten. Onderdompeling in de Marokkaanse cultuur? Check.

Bergtocht in Al Hoceima

Op 13 juli trokken we richting Al Hoceima voor één van de avontuurlijkste dagen van de reis. We gingen de bergen in. De tocht naar boven verliep prima en beloonde ons met spectaculaire uitzichten over de bergen, de stad en het diepblauwe water.

Maar we moesten ook terug naar beneden. Het werd een tocht door de wilde natuur die een gewone wandeling al snel veranderde in een klein avontuur. Er werd geklommen, gezucht, gelachen en waarschijnlijk hier en daar even getwijfeld aan onze levenskeuzes.

We bezochten ook een lokaal museum en trokken Al Hoceima in. En alsof we nog niet genoeg Marokko mee naar huis zouden nemen, lieten enkele deelnemers henna zetten.

Van discussies over gender tot gesprekken over geloof

Wat misschien nog het meest is bijgebleven, staat niet eens op het officiële activiteitenprogramma. Het zijn de gesprekken. We spraken over koetjes en kalfjes, maar ook over gender en vrouwenrechten. Over religie. Over politieke systemen. Over verwachtingen vanuit de samenleving. Over vrijheid, familie, kansen en de toekomst.

We waren het niet altijd over alles eens. En juist dát maakte het interessant.

Een goede uitwisseling geeft jongeren de ruimte om nieuwsgierig te zijn en vragen te stellen

Een jongerenuitwisseling hoeft verschillen niet weg te poetsen. Ze mag jongeren juist de ruimte geven om nieuwsgierig te zijn naar die verschillen, vragen te stellen en te ontdekken waarom iemand aan de andere kant van de Middellandse Zee soms anders naar de wereld kijkt … en soms verrassend hetzelfde.

We leerden ontzettend veel van de Marokkaanse jongeren. Hun openheid, gastvrijheid, moed en enthousiasme hebben diepe indruk op ons gemaakt.

De moeilijkste vraag

Op 14 juli zat onze proefuitwisseling er bijna op. Tijd voor de evaluatie.

Wat werkte goed? Wat kon beter? Welke activiteiten willen we behouden? Hoe was de accommodatie? Hoe zorgen we ervoor dat deelnemers nog meer uit de ervaring kunnen halen?

Tijdens de evaluatie was de kernvraag hoe we dit avontuur ook aan andere jongeren kunnen geven

Want dit was waarom we naar Marokko waren gekomen. Niet voor een gewone reis, maar om te testen, te leren en kennis te maken. Met Perma-Rif. Met de jongeren. Met de cultuur. Met de praktische realiteit van een uitwisseling.

Tien dagen eerder waren we twee groepen die elkaar nauwelijks kenden. Nu zaten we samen na te denken over hoe we dit avontuur ook aan andere jongeren konden geven.

En ergens tijdens die evaluatie kwam het besef: we gaan hen missen.

Van een geheime proefreis naar een nieuw hoofdstuk

Op 15 juli namen we afscheid van Marokko met veel meer dan foto’s en henna op onze handen. We namen verhalen mee. Nieuwe kennis. Nieuwe vrienden. Discussies waar we thuis nog over zouden nadenken. De smaak van tajine en couscous. Herinneringen aan wilde golven, bergpaden, granaatappelbomen, grotten, muziek en eindeloze zonsondergangen.

De nieuwe naam EnRoot staat voor andere werelden leren kennen en met nieuwe ideeën weer thuiskomen

Maar één ding namen we mee dat we nog even geheim moesten houden. De nieuwe uitwisseling naar Marokko was geboren. Dwagulu Dekkente sluit een prachtig hoofdstuk af en maakt plaats voor EnRoot. Een naam die perfect past bij wat we willen doen.

Root, omdat onze werking geworteld is in agro-ecologie, verbinding en solidariteit. En tegelijk en route: onderweg zijn, grenzen oversteken, andere werelden leren kennen en met nieuwe ideeën weer thuiskomen.

En vanaf nu leidt één van die routes dus ook naar Marokko. Samen met Perma-Rif zullen we Belgische en Marokkaanse jongeren de kans geven om elkaar écht te leren kennen.

Want misschien is dat wel de mooiste conclusie van onze proefuitwisseling: we gingen naar Marokko om te onderzoeken of twee organisaties samen een jongerenuitwisseling konden opbouwen. We kwamen terug met het gevoel dat er al een kleine gemeenschap was ontstaan.

Twintig jongeren. Twee landen. Tien dagen. En het begin van iets dat hopelijk nog jarenlang verder groeit.

Tot snel, Marokko. 🇲🇦❤️🇧🇪

Groetjes,

Stefanie, Voorzitter EnRoot

Meer info over de toekomstige uitwisselingen

Op de hoogte blijven